// TOXICOLOGÍA

Loxoscelismo (Araña Reclusa Marrón)

Loxoscelismo (araña reclusa marrón): picadura indolora, nocturna, generalmente en casa (ropa guardada, cama, zapatillas). Se manifiesta en 24-72h: lesión violácea con halo eritematoso pálido ('halo marmóreo'), que evoluciona a necrosis en 7 días. Forma cutáneo-hemolítica (5-16%) tiene hemólisis intravascular, IRA — mortalidad alta. Suero eficaz en las primeras 36h.

Antídoto — Suero Antiloxoscélico (SALox) o Antiaracnídico (SAA) — Instituto Butantan

CUTÁNEA LEVE: suero no indicado rutinariamente. MODERADA/GRAVE o CUTÁNEO-VISCERAL: 5 ampollas IV (SF 0,9% 100-250 mL en 30-60 min). EFICACIA MÁXIMA en las primeras 36h.

Manifestaciones clínicas

  • FORMA CUTÁNEA (85-90%): tras 2-8h dolor urente, eritema, edema; en 12-24h placa marmórea; en 3-7 días necrosis seca con escara oscura
  • FORMA CUTÁNEO-VISCERAL (10-15%): hemólisis intravascular aguda — palidez, ictericia, hemoglobinuria (orina 'coca-cola')
  • COMPLICACIONES SISTÉMICAS: IRA por hemoglobinuria, CID, trombocitopenia

Tratamiento

  • Hidratación vigorosa IV (>1-2 mL/kg/h de diuresis) para protección renal
  • Alcalinización urinaria (NaHCO₃ 1-2 mEq/kg IV) si hemoglobinuria
  • NO realizar incisión, succión, torniquete, hielo o calor en la lesión
  • Suero antiloxoscélico según gravedad y tiempo de picadura (<36h)
  • Dapsona 100 mg/día VO 5-10 días: USO CONTROVERSO — contraindicada en déficit de G6PD

Fuente científica

  • Ministerio da Saúde/Funasa. Manual de Diagnóstico e Tratamento de Acidentes por Animais Peçonhentos. 2ª ed. Brasília; 2019.