Picadura de Escorpión
Picadura de escorpión: principal accidente por animal ponzoñoso en Brasil (Tityus serrulatus/bahiensis). Dolor intenso inmediato + sudoración local. Niños < 7 años y ancianos tienen riesgo de forma grave (edema agudo pulmonar, choque cardiogénico, arritmia — 12-24h post-picadura). Suero antiescorpiónico en moderado/grave, idealmente primeras 3h.
Antídoto — Suero Antiescorpiónico (SAE) o Antiaracnídico (SAA) — Instituto Butantan
LEVE: sintomático (suero no indicado rutinariamente). MODERADO: 2-3 ampollas IV. GRAVE: 4-6 ampollas IV. Diluir en SF 0,9% 100 mL en 20-30 min. Premedicar: prometazina + hidrocortisona.
Clasificación de gravedad
- LEVE: dolor local intenso, parestesia, eritema, sudoración local. Sin signos sistémicos
- MODERADO: dolor local + vómitos (1-2), sudoración discreta, agitación, taquicardia leve
- GRAVE: vómitos incontrolables, sialorrea, sudoración profusa, arritmias, insuficiencia cardíaca, EAP, choque cardiogénico
- Niños <7 años: evolución grave más frecuente — hospitalizar SIEMPRE
Tratamiento
- ABC — vía aérea protegida si deterioro de conciencia o EAP
- Analgesia LOCAL: lidocaína 2% sin vasoconstrictor 1-4 mL SC en el sitio de picadura
- NO usar torniquete, incisión, succión, hielo o calor en la picadura
- Suero antiescorpiónico según gravedad
- EAP cardiogénico: oxígeno, VNI o IOT, dobutamina si choque con función miocárdica reducida
Fuente científica
- Ministerio da Saúde/Funasa. Manual de Diagnóstico e Tratamento de Acidentes por Animais Peçonhentos. 2ª ed. Brasília; 2019.